Ekonominin temel sorularından biridir: kısıtlı kaynaklarla bireyler ve topluluklar nasıl seçimler yapar, bu seçimlerin makro seviyede refaha etkisi nedir? Bu soruyla hareket eden bir ekonomist olarak, şu soruyu ele alıyoruz: İmranlı ilçesinde kaç tane Alevî köyü vardır ve bu durum yerel ekonomik dinamikler açısından ne anlama gelir?
1. Veriler ve kaynakların sınırlılığı
İmranlı ilçesinde Alevî köylerinin sayısına dair kesin resmi veri oldukça azdır. Bazı yerel kaynaklar, ilçede 92 yerleşim birimi olduğu, bunlardan 90’ınının Alevî, 2’sinin ise karışık inanç gruplarına ait olduğu yönündeki bilgiyi vermektedir. [1] Diğer kaynaklar ise “ilçeye bağlı 102 köyün 92’si Alevî” gibi farklı sayılar sunmaktadır. [2] Bu çeşitlilik, kaynağın doğruluğunun kontrolünü zorlaştırır. Ekonomik analiz için bu tür “veri belirsizlikleri” en başta bir tercihtir: hangi aralığı kabul edeceğiz, hangi kaynak ne kadar güvenilir?
Kaynağın kısıtlılığı, yerel düzeyde ekonomi-politik kararların, toplumsal yatırımların ve kamu politikalarının tasarımında bir maliyet yaratır. Yani eksik veya çelişkili veriler, yatırımcı kararlarını, bölgesel kalkınma programlarını ve bölge halkının ekonomik beklentilerini olumsuz etkileyebilir.
2. Alevî köy sayısının ekonomik yorumu
Eğer İmranlı ilçesinde yaklaşık 90 kadar Alevî köyü olduğu kabul edilirse, bu durum birkaç önemli ekonomik çıkarımı beraberinde getirir.
2.1 Yerel kurumlar ve sosyal sermaye
Toplumsal inanç gruplarının yoğun olduğu yerleşimlerin ortak kültürel kodları vardır. Alevî topluluklarının örgütlenme biçimi, cem evleri, toplumsal dayanışma gelenekleri gibi özellikleri içerir. Bu sosyal sermaye, ekonomik işbirliğini, kolektif hareketi ve yerel piyasada güveni artırabilir. Örneğin, aynı inanca sahip köylerin kooperatif kurması, tarımsal ürünlerini birlikte pazarlaması veya turizm tabanlı kimlik üretmesi bu ortaklığı güçlendirebilir. Bu açıdan “yaklaşık 90 Alevî köy” rakamı, bölgedeki toplumsal dayanışmanın potansiyelini gösterir.
2.2 Piyasa dinamikleri ve yerel ekonomi
İlçede çok sayıda köyün Alevî olması, piyasa dinamiklerinde homojenlik sağlayabilir – bu homojenlik hem avantaj hem dezavantaj olabilir. Avantaj olarak, yerel tüketim alışkanlıkları ve talep yapısı büyük ölçüde benzer olabilir, bu da işletmeler için planlama kolaylığı yaratır. Dezavantaj olarak, çeşitlilik azlığı rekabeti azaltabilir, monopolcü yapılar oluşabilir ve yenilikçi girişimler zorlaşabilir.
Ayrıca, Alevî köylerin bulunduğu coğrafi alanların çoğu kırsal ve ulaşımı, altyapısı daha sınırlı olabilir. Bu da lojistik maliyetleri artırır, ürünleri pazara ulaştırmayı zorlaştırabilir. Dolayısıyla bu topluluklar hem yerel pazarlarda avantaj yaratabilecek ortak kimliğe sahipken, aynı zamanda dış pazara açılım açısından dezavantajla karşılaşabilir.
2.3 Bireysel kararlar ve kalkınma tercihi
Her köyde bireylerin (çiftçiler, gençler, girişimciler) kararları, “benzer toplumsal yapı içindeyim” algısıyla biçimlenebilir. Örneğin, genç bir köylü icaret yapmak yerine göç etmeyi tercih edebilir; bu tercih yalnızca ekonomik değil aynı zamanda sosyal normlarla bağlantılıdır. Alevî köylerinde bireylerin dayanışma mekanizmaları daha güçlü olabilir, bu da örneğin kredi almak, girişim kurmak gibi kararları kolaylaştırabilir. Ancak ekonomik ortam zayıfsa, dayanışmanın da sınırı olabilir ve bu bireysel kararların etkisi yerel refah üzerinde sınırlı kalabilir.
3. Toplumsal refah bağlamında senaryolar
İmranlı’da Alevî köylerin yüksek oranı, toplumsal refah açısından bazı senaryolar öngürmemizi sağlar:
3.1 Senaryo A: Yerel kalkınmanın canlanması
Eğer ilçede toplumsal dayanışma yüksek, altyapı yatırımları artarsa, bu Alevî köylerin ortak hareket etmesiyle tarım-turizm tabanlı bir kalkınma modeli hayata geçebilir. Kooperatifleşme, yerel markalaşma, alternatif gelir kaynakları (ekoturizm, kültür turizmi) ortaya çıkabilir. Bu durumda, yaklaşık 90 köyün ekonomik potansiyelini bir havuza dönüştürmesiyle bölgedeki kişi başı gelir yükselir, göç azalır, gençler yerinde kalabilir.
3.2 Senaryo B: Kalkınma farklarının derinleşmesi
Ancak, eğer altyapı eksiklikleri, ulaşım zorlukları ve dış yatırımın olmaması gibi engeller devam ederse, bu köyler hem kendi aralarında rekabet eksikliği yaşar hem dış piyasalara entegre olamaz. Bu durumda refah düzeyleri düşük kalır, gençler göç eder, sosyal sermaye içe kapanır ve ekonomik canlılık azalır. Yani “çok sayıda Alevî köy” varlığı tek başına refahı garanti etmez; dış koşullarla birlikte değerlendirilmelidir.
4. Sonuç ve öneriler
İmranlı ilçesinde yaklaşık 90 civarında Alevî köyü olduğu yönündeki bilgiler, ekonomik analiz için bir başlangıç noktası sunar. Ancak belirsizlik devam ediyor — kaynak farklılıkları bu sayının kesinliğini gölgeliyor. Bu noktada ekonomist olarak şu önerileri sunabilirim:
– Yerel düzeyde güvenilir köy düzeyi veri toplanmalı, hangi köylerin Alevî olduğu, nüfus yapısı, ekonomik faaliyet yapısı netleştirilmeli.
– Bu veriyle birlikte bölgeye özgü kalkınma planları hazırlanmalı; ortak kimlik mobilize edilmeli, kooperatifleşme, markalaşma, turizm potansiyeli değerlendirilmelidir.
– Altyapı ve ulaşım gibi sabit yatırım alanları güçlendirilmeden toplumsal sermayenin ekonomik dönüşümleri sınırlı kalabilir.
Ve aklımızda şu düşünceyle kapanalım: Eğer bu köy topluluğu yalnızca kendi iç dinamiğiyle hareket ederse, üretim ve pazarlama çevresi dış dünya ile yarışamaz; ancak dış piyasa ile bağ kurarsa, toplumsal kimliği ekonomik avantaja çevirebilir. İmranlı’da bu dönüşümün gerçekleşmesi ne kadar hızlı olabilir? Bu dönüşümün gerçekleşmemesi durumunda ekonomik uçurum ne boyuta ulaşabilir? Geleceğe dair bu sorular, bölgenin ekonomik kaderini belirleyecek.
—
Sources:
[1]: https://www.alevihaber.com/sivas-imranli-alevi-koyleri-42778h.htm?utm_source=chatgpt.com “Sivas İmranlı Alevi Köyleri”
[2]: https://sivaskoyleri.wordpress.com/imranli-alevi-koyleri-ve-kutsal-mekanlari/?utm_source=chatgpt.com “imranlı Alevi köyleri | Sivas Köyleri – WordPress.com”